ToanCuc.comToàn Cục
Giá dầu và năng lượng thế giới

Dầu Brent và dầu WTI khác gì: giá dầu trên bản tin là giá của loại dầu nào

Brent, WTI, Dubai là các loại dầu chuẩn để định giá hàng trăm loại dầu thô khác. Chúng khác nhau ở đâu, vì sao chênh giá, và vì sao có ngày giá dầu WTI xuống âm.

Anchored oil tanker on a hazy morning bay, filmed low from a small launch where a deckhand in an emerald raincoat coils rope, hull rising like a wall

Dầu Brent là giá chuẩn cho dầu thô khai thác ở Biển Bắc và được dùng làm thước đo cho phần lớn dầu mua bán trên thế giới, còn dầu WTI là giá chuẩn của dầu thô Mỹ, giao tại một đầu mối đường ống nằm sâu trong lục địa Mỹ. Hai loại này có chất lượng gần giống nhau nhưng nằm ở hai chỗ khác nhau, nên giá thường chênh vài đô la mỗi thùng và có lúc đi lệch nhau rất xa.

Thế giới có hàng trăm loại dầu thô, mỗi mỏ một kiểu, đặc hay loãng, nhiều hay ít lưu huỳnh. Không ai niêm yết riêng từng loại mỗi ngày. Thay vào đó, người ta chọn vài loại làm "giá chuẩn", rồi định giá dầu của mỏ khác bằng cách cộng hoặc trừ một khoản chênh so với chuẩn. Khi bản tin nói "giá dầu hôm nay tăng", gần như chắc chắn nó đang nói về một trong các giá chuẩn này, thường là Brent hoặc WTI.

Ba giá chuẩn hay gặp trên bản tin

So sánh dưới đây ở mức nguyên lý, đủ để đọc tin không nhầm:

BrentWTIDubai và Oman
Nguồn gốcGiỏ dầu từ vài mỏ ở Biển Bắc, gần đây có thêm cả dầu Mỹ chở sang châu ÂuDầu thô nhẹ ở MỹDầu thô từ vùng Vịnh
Nơi giao hàngTrên biển, lên tàu ở cảng Biển BắcĐầu mối đường ống và bồn chứa sâu trong nội địa MỹCảng vùng Vịnh
Chất lượngNhẹ, ít lưu huỳnhNhẹ, ít lưu huỳnh, nhỉnh hơn Brent một chútNặng hơn, nhiều lưu huỳnh hơn
Dùng làm chuẩn choPhần lớn dầu giao dịch quốc tế, kể cả nhiều loại dầu châu ÁDầu trong nước Mỹ và dầu Mỹ xuất khẩuDầu vùng Vịnh bán sang châu Á
Hay xuất hiện trong tinTin quốc tế, tin châu Âu, châu ÁTin từ MỹTin chuyên ngành về thị trường châu Á

Vì Brent được giao trên biển, nó phản ánh tốt hơn giá dầu có thể chở đi khắp thế giới. WTI phản ánh tình hình cung cầu và bồn chứa ở Mỹ, nhiều khi bị kẹt bởi những chuyện rất địa phương như đường ống đầy hay kho chứa gần hết chỗ.

Vì sao dầu "nhẹ, ngọt" lại đắt hơn dầu "nặng, chua"

Trong nghề, dầu nhẹ là dầu loãng, khi đưa vào nhà máy lọc cho ra nhiều xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay, những sản phẩm bán được giá. Dầu nặng thì đặc, cho ra nhiều dầu mazut và nhựa đường, những thứ rẻ hơn. Dầu "ngọt" là dầu ít lưu huỳnh, dầu "chua" là dầu nhiều lưu huỳnh; lưu huỳnh phải được tách bớt ra mới bán được nhiên liệu theo tiêu chuẩn khí thải, nên dầu chua tốn thêm công lọc.

Cái tên nghe lạ này có gốc từ thời xưa, khi người khai thác nếm thử dầu để đoán lượng lưu huỳnh. Ngày nay dĩ nhiên đo bằng phòng thí nghiệm, nhưng tên gọi vẫn giữ. Hệ quả là thông thường dầu nhẹ ngọt như Brent, WTI có giá cao hơn dầu nặng chua của vùng Vịnh hay của Canada, Venezuela.

Chênh lệch giữa dầu tốt và dầu kém không cố định. Khi các nhà máy lọc có nhiều thiết bị xử lý dầu nặng, họ tranh nhau mua dầu nặng giá rẻ, khoảng chênh co lại. Khi tiêu chuẩn nhiên liệu tàu biển siết lượng lưu huỳnh, dầu ngọt được săn hơn, khoảng chênh giãn ra. Những biến động này ít lên tít báo nhưng quyết định lợi nhuận của từng nhà máy lọc, kể cả các nhà máy lọc dầu ở Việt Nam đang chạy bằng dầu thô trong nước và nhập khẩu.

Ngày giá dầu WTI xuống dưới không

Tháng 4 năm 2020, giữa lúc đại dịch làm giao thông thế giới gần như đứng lại, một hợp đồng dầu WTI sắp đáo hạn rơi xuống dưới không đô la một thùng trong một phiên. Nhiều người đọc tin khi đó tưởng rằng ai đó được cho dầu kèm tiền. Thực ra đây là chuyện của bồn chứa, không phải chuyện dầu mất giá trị.

Hợp đồng WTI đáo hạn thì người cầm hợp đồng mua phải nhận dầu thật tại đầu mối giao hàng trong nội địa Mỹ. Lúc đó bồn chứa ở khu vực này gần đầy, đường ống không còn chỗ, nhà máy lọc giảm công suất. Những nhà đầu tư tài chính cầm hợp đồng nhưng không có chỗ chứa dầu buộc phải bán bằng mọi giá, kể cả trả tiền cho người chịu nhận, để thoát khỏi nghĩa vụ. Brent, vì giao trên biển và có thể chở tàu đi nơi khác, không rơi theo cách đó.

Bài học cho người đọc tin là giá dầu trên bản tin không phải lúc nào cũng là giá trị của dầu, mà là giá của một hợp đồng cụ thể, giao ở một chỗ cụ thể, vào một thời điểm cụ thể. Khi thấy con số bất thường, hãy tìm xem đó là hợp đồng tháng nào và ở đâu, trước khi kết luận về cả thị trường.

Kênh truyền về Việt Nam: vì sao người Việt nên để ý Brent hơn WTI

Dầu thô Việt Nam bán theo chuẩn quốc tế. Dầu từ các mỏ ngoài khơi phía nam thường được tính theo giá chuẩn quốc tế cộng hoặc trừ một khoản chênh tuỳ chất lượng. Dầu Việt Nam nhìn chung là dầu nhẹ, ít lưu huỳnh, loại được thị trường ưa chuộng, nên khoản chênh thường không bất lợi.

Nhà máy lọc trong nước mua dầu thô theo giá thế giới. Các nhà máy lọc dầu lớn của Việt Nam chạy bằng dầu thô khai thác trong nước và dầu nhập. Giá đầu vào của họ đi theo chuẩn quốc tế, còn giá đầu ra là xăng dầu thành phẩm, nên biên lợi nhuận phụ thuộc chênh lệch giữa hai thứ này.

Giá xăng dầu bán lẻ dựa trên giá thành phẩm, không phải giá dầu thô. Đây là chi tiết hay bị bỏ qua. Căn cứ tính giá trong nước là giá xăng, dầu thành phẩm giao dịch trên thị trường khu vực, nên có ngày Brent tăng nhưng giá xăng thành phẩm châu Á đứng yên vì nhà máy lọc trong khu vực đang thừa hàng.

Tỷ giá cộng thêm một lớp. Mọi giá chuẩn đều tính bằng đô la Mỹ. Khi quy ra tiền đồng, biến động tỷ giá chồng lên biến động giá dầu, có lúc hai thứ bù trừ nhau, có lúc cộng dồn.

Đọc tin: những chi tiết nhỏ quyết định con số

Trước khi so hai bản tin hay so giá dầu với giá xăng, hãy xem:

  • Bản tin dùng Brent hay WTI. Hai bài cùng ngày có thể ra hai con số khác nhau vài đô la và đều đúng.
  • Giá đó là giá chốt phiên, giá giữa phiên hay giá lúc viết tin. Giá dầu đổi liên tục gần như suốt ngày đêm; tin viết sáng và tin viết tối có thể lệch nhau.
  • Hợp đồng tháng nào. Gần ngày đáo hạn, bản tin có thể chuyển từ hợp đồng tháng này sang tháng sau, tạo ra một bước nhảy trên đồ thị dù thị trường không có gì mới.
  • Cụm "chênh lệch Brent và WTI nới rộng" thường nói về chuyện vận chuyển và tồn kho ở Mỹ, không nhất thiết là chuyện cung cầu toàn cầu.
  • Câu nên tự hỏi: tin này đang nói về giá dầu thô hay giá một sản phẩm như xăng, dầu diesel? Hai thứ đi cùng chiều về dài hạn nhưng có thể lệch nhau trong vài tuần.

Một nhầm lẫn khác là đổi đơn vị. Giá dầu tính theo thùng khoảng 159 lít; chia giá một thùng cho số lít rồi so thẳng với giá một lít xăng ở cây xăng là bỏ qua toàn bộ chi phí lọc, chở, thuế phí và phân phối, kết quả sẽ sai rất xa.

Hiểu lầm hay gặp

"Brent là dầu của Anh." Tên gọi đến từ một mỏ cũ ở Biển Bắc, nhưng giá chuẩn hiện nay tính trên một giỏ gồm nhiều loại dầu, để đủ lượng giao dịch và khó bị một nhóm nhỏ chi phối. Sản lượng mỏ gốc đã cạn dần từ lâu.

"WTI rẻ hơn Brent nên dầu Mỹ kém chất lượng." Thực tế WTI chất lượng tương đương hoặc nhỉnh hơn. Nó thường rẻ hơn vì phải chở từ nội địa ra cảng mới xuất khẩu được, tốn thêm chi phí, chứ không vì kém.

"Giá dầu âm nghĩa là dầu hết giá trị." Giá âm chỉ xảy ra với một hợp đồng sắp đáo hạn, trong vài phiên, vì thiếu chỗ chứa. Cùng lúc đó dầu thật vẫn được mua bán với giá dương ở nhiều nơi khác.

"Giá chuẩn là giá mọi người mua bán thật." Phần lớn hợp đồng trên sàn được đóng lại trước khi đáo hạn, chỉ một phần nhỏ dẫn tới giao dầu thật. Giá chuẩn là tấm gương phản chiếu kỳ vọng của cả thị trường; giá trong từng hợp đồng mua bán thật thì còn cộng trừ khoản chênh, phí chở, điều kiện thanh toán mà bản tin không nhắc.

Ai mua bán các hợp đồng này, và vì sao giá đổi gần như suốt ngày đêm

Trên sàn dầu có hai nhóm người chơi rất khác nhau. Nhóm thứ nhất là những người dính tới dầu thật: hãng khai thác muốn chốt trước giá bán cho sản lượng vài tháng tới, nhà máy lọc muốn chốt giá đầu vào, hãng hàng không muốn khoá giá nhiên liệu bay để bán vé không lỗ. Họ dùng hợp đồng tương lai như một kiểu bảo hiểm giá, người trong nghề gọi là phòng ngừa rủi ro.

Nhóm thứ hai là giới tài chính: quỹ đầu tư, ngân hàng, nhà giao dịch theo thuật toán. Họ không cần dầu, chỉ mua bán chênh lệch giá. Chính nhóm này tạo ra phần lớn khối lượng giao dịch hằng ngày, làm thị trường đủ sâu để hãng dầu hay hãng bay tìm được người đứng phía bên kia. Mặt trái là họ cũng làm giá phản ứng nhanh và mạnh với tin tức, kể cả tin chưa kiểm chứng.

Các sàn lớn ở London và New York cho giao dịch điện tử gần như liền mạch qua các múi giờ. Vì vậy sáng sớm ở Việt Nam bạn đã thấy tin giá dầu đổi, dù phiên giao dịch chính ở bên kia địa cầu chưa mở. Con số buổi sáng ở châu Á thường là giá giao dịch điện tử qua đêm, có thể khác khá xa giá chốt phiên được nhắc trong tin tối hôm trước.

Câu hỏi thường gặp

Giá dầu Brent và WTI cái nào quan trọng hơn?

Brent được dùng làm chuẩn cho phần lớn dầu giao dịch quốc tế, nên thường được coi là thước đo chung của thế giới. WTI quan trọng với thị trường Mỹ và dầu Mỹ xuất khẩu. Đọc tin quốc tế, Brent thường là con số đáng theo dõi hơn.

Vì sao giá Brent thường cao hơn WTI?

Chủ yếu vì vị trí giao hàng. Brent giao trên biển, sẵn sàng chở đi khắp nơi, còn WTI giao ở đầu mối sâu trong nội địa Mỹ, phải tốn thêm chi phí đưa ra cảng. Khoảng chênh thay đổi theo tình hình đường ống, tồn kho và nhu cầu xuất khẩu.

Dầu thô Việt Nam được định giá theo loại dầu nào?

Dầu thô Việt Nam thường được định giá theo một giá chuẩn quốc tế cộng hoặc trừ một khoản chênh tuỳ chất lượng từng mỏ và điều kiện từng hợp đồng. Chi tiết cụ thể nằm trong hợp đồng thương mại giữa người bán và người mua.

Giá dầu Dubai là gì?

Đó là giá chuẩn của dầu thô vùng Vịnh, loại nặng hơn và nhiều lưu huỳnh hơn Brent, được dùng để định giá phần lớn dầu vùng Vịnh bán sang châu Á. Tin chuyên ngành về thị trường châu Á hay nhắc tới nó cùng với dầu Oman.

Giá dầu âm năm 2020 có làm giá xăng ở Việt Nam xuống không?

Giá âm chỉ xảy ra với một hợp đồng WTI trong thời gian rất ngắn. Giá xăng trong nước tính theo giá xăng dầu thành phẩm khu vực, vốn khi đó cũng xuống thấp vì nhu cầu sụt mạnh, nhưng không âm và không đi theo đúng biến động của hợp đồng đó.

Dầu nhẹ ngọt là gì?

Dầu nhẹ là dầu loãng, lọc ra nhiều xăng và dầu diesel. Dầu ngọt là dầu ít lưu huỳnh, ít tốn công xử lý. Hai đặc tính này làm loại dầu đó có giá cao hơn dầu nặng, nhiều lưu huỳnh.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138